تحلیلگران موافق معتقدند ارز نیمایی نتوانسته به مقصد اولیه خود یعنی کاهش قیمت کالاها برسد و تعیین نرخ به صورت توافقی گامی به سمت دوری از اقتصاد دستوری محسوب میشود.
تکنرخی شدن قیمت ارز به جای چندنرخی بودن موجود، از دیگر اثرات مثبت این سیاست عنوان شده است؛ کارشناسان چندنرخی بودن را رویکردی غلط میدانند که سالها تداوم داشته و اکنون فرصت اصلاح آن فراهم شده است.
شفافیت اقتصادی و حذف رانت از نتایج مطلوب این سیاست خواهد بود؛ برخی اقتصاددانان حذف رانت را عامل بالا رفتن انگیزه تولیدکنندگان و موتور رشد اقتصادی میانگارند.
مجید شاکری، اقتصاددان، حذف لاشهفروشی را از اثرات مثبت ارز توافقی برشمرد و توضیح داد در این سیستم صادرکننده ارز حاصل از صادرات را به بانک رسمی میسپارد و عملیات در چارچوب نگهداشت تضامنی انجام میشود؛ در نتیجه لاشهفروشی و نوسانات متعدد ارزی از بین میرود.
شاکری همچنین به معایب سیستم نیما اشاره کرد در نیما اگر فرد متعهد ارز را به حساب نگذارد، تخصیص باطل شده و او پس از ۲۸ روز به صف برمیگشت که عامل صفهای طولانی بود؛ در سیستم جدید امکان پایش این روال فراهم شده است.
کارشناسان دیگر این سیاست را هم از جهت تبدیل برگشت ارز صادراتی و هم از جهت افزایش حاشیه سود شرکتهای صادراتی مثبت ارزیابی کردهاند.
به سود شرکتهای صادراتمحور، به زیان شرکتهای وارداتمحور
کارشناسان بازار برندههای اصلی سیاست ارز توافقی را شرکتهای صادراتمحور نظیر پتروشیمیها، فولاد، معادن و صنایع نفتی میدانند؛ واقعیتر شدن نرخ تسعیر ارز باعث افزایش درآمد ریالی این شرکتها شده و تقاضا برای سهام آنها را بالا برده و شاخص کل بورس را به رشد میکشاند.
با واقعیتر شدن نرخ ارز، صادرات سودآورتر میشود و در درازمدت کارکرد اقتصادی صنایع میتواند بهبود یابد؛ این سودآوری تقاضای مردم برای سهام صادراتمحور را تشدید و بورس را به رشد میانهد.
میثم محمدی، کارشناس و مدرس بازارهای مالی، به روزنامه امروز هشدار داد صنایعی وابسته به واردات مواد اولیه و تجهیزات (خودروسازی، داروسازی، صنایع غذایی) با افزایش هزینهها روبرو میشوند؛ نرخ ارز بالاتر در بازار توافقی حاشیه سود این صنایع را کاهش میدهد و عدم توانایی انتقال هزینه به مصرفکننده میتواند بر قیمت سهام آنها تأثیر منفی بگذارد و تورم را تشدید کند.
دیدگاهها درباره این سیاست همچنان متفاوت و گاه متناقض است؛ بانک مرکزی تصمیم را اجرا کرده و محقق شدن پیشبینیهای مخالفان یا موافقان نیازمند گذشت زمان و مشاهده واکنش بازار است.
