پیش از پایان قرن حاضر، انتظار می‌رود که بشر با برنامه‌های گسترده‌ای برای کاهش تابش خورشید اقدام کند؛ مسیری که توسط برخی از پیشروان دانشمندان اقلیمی به عنوان آخرین گزینه برای مهار اثرات مخرب تغییرات آب‌وهوایی معرفی شده، به‌نظر می‌رسد راهی اجتناب‌ناپذیر باشد.
نتایج یک نظرسنجی اختصاصی از نشریه نیوساینتیست نشان می‌دهد که دو‑سوم دانشمندان برجسته‌ای که در تهیه گزارش‌های هیئت بین‌دولتی تحول اقلیم (IPCC) مشارکت داشته‌اند، باور دارند بشر پیش از سال ۲۱۰۰ ممکن است به مداخلات پرخطر در جو زمین روی آورد. نکته‌ای نگران‌کننده این است که ۵۲ ٪ از آنان فکر می‌کنند این تصمیم‌ها ممکن است توسط یک شرکت خصوصی، یک میلیاردیر یا یک دولت منفرد شکل گیرد.
جیمز رنویک از دانشگاه ویکتوریا در ولینگتون (نیوزیلند) می‌گوید: «ایده مهندسی خورشیدی از نظر اخلاقی نگران‌کننده است، اما با توجه به عدم توانایی جهان در کاهش سریع انتشار گازهای گلخانه‌ای، این طرح روز به روز جذاب‌تر می‌شود.»
🔗 بیشتر بخوانید: آیفون SE ۴، گوشی اقتصادی اپل، به گمان زیادً اغاز ۲۰۲۵ اراعه می‌شود_سمسون
مهندسی خورشیدی که به عنوان مهندسی بازتاب تابش خورشیدی (SRM) نیز شناخته می‌شود، از دههٔ ۱۹۶۰ به‌عنوان یک ایده مطرح بوده است. هدف اصلی این حوزه، کاهش میزان نور خورشید که به سطح زمین می‌رسد، از طریق افزایش بازتابندگی جو است. رایج‌ترین روش پیشنهادی، پخش آئروسل‌های بازتابی در لایهٔ استراتوسفری است تا همچون سایه‌ای عظیم بر سیاره بایستد.
در این نظرسنجی حدود ۸۰۰ پژوهشگر شرکت کردند که تقریباً ۶۸ ٪ از آن‌ها بر این باورند که عدم پیشرفت در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، تمایل به استفاده از راه‌حل‌های مهندسی خورشیدی را تقویت می‌کند.
شان فیتزجرالد از مرکز اصلاح اقلیم دانشگاه کمبریج می‌گوید: «به‌نظر می‌رسد مردم بیشتر از گذشته به این پی برده‌اند که در مواجهه با تغییرات اقلیمی، کوتاهی کرده‌ایم. حال سؤال این است که چه گزینه‌های واقعی در دسترس ماست؛ شاید هیچ‌کدام ایده‌آل نباشند، اما در نهایت مجبور به انتخاب میان گزینه‌های نامطلوب می‌شویم.»
🔗 بیشتر بخوانید: برخی از مردم تا این مدت نمی‌دانند آینه چطور کار می‌کند
قمار بزرگ با پیامدهای ناشناخته
اگرچه مهندسی خورشیدی می‌تواند به‌صورت نظری دمای کره زمین را کاهش داده و زمان لازم برای کاهش انتشار گازها را فراهم کند، اما اکثر شرکت‌کنندگان به خطرات جدی آن اشاره کرده‌اند. مهم‌ترین نگرانی، «شوک توقف» است؛ یعنی اگر این برنامه‌ها به‌دلیل هر علتی متوقف شوند، دمای زمین به‌سرعت و با شدت فاجعه‌بار بالا خواهد رفت.
«مداخلهٔ انسان برای بازسازی سامانه‌های آسیب‌دیده به‌ندرت منجر به موفقیت می‌شود»
خطرات دیگر شامل اختلال در الگوها بارندگی در مناطق کشاورزی کلیدی، آسیب به لایهٔ اوزون، کاهش انگیزهٔ کشورها برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و به‌طور قطع، پیامدهای ناشناختهٔ علمی است. یکی از پاسخ‌دهندگان نوشت: «تاریخ نشان داده است که مداخلات انسانی برای بازسازی سامانه‌های آسیب‌دیده، به‌ندرت به‌نتیجهٔ موفقیت منجر می‌شود.»
🔗 بیشتر بخوانید: بعد از مایکروسافت، قطار تعدیل گسترده به واحد کلاد گوگل رسید_سمسون
به‌دلیل این نگرانی‌ها، ۸۱ ٪ از دانشمندان بر ضرورت ایجاد یک معاهدهٔ بین‌المللی جدید برای نظارت بر هرگونه تصمیم‌گیری در حوزهٔ مهندسی خورشیدی تأکید دارند. اندی پارקר از مؤسسهٔ دیگریز اینیشتیو می‌گوید: «این فناوری جهانی است؛ هیچ‌کشوری نمی‌تواند از جهانی که به‌وسیلهٔ مهندسی اقلیم دگرگون شده، صرف‌نظر کند؛ همان‌طور که هیچ‌کشوری نمی‌تواند از جهانی گرم‌شده که مهندسی اقلیم در آن رد شده، عبور کند.»
راه‌حل‌های کلیدی مهندسی خورشیدی کدامند؟
- پخش آئروسل استراتوسفری: ذرات ریز مایع از طریق هواپیماها به ارتفاعات بالای جو تزریق می‌شوند تا نور خورشید را بازتاب دهند. بیش از ۶۰ ٪ از متخصصان این روش را محتمل‌ترین می‌دانند.
- بازتاب ابرهای دریایی: در این رویکرد، قطرات ریز آب به ابرهای کم‌ارتفاع اقیانوسی افزوده می‌شود تا بازتابندگی آن‌ها افزایش یابد. حدود ۱۶ ٪ از شرکت‌کنندگان این گزینه را محتمل ارزیابی کرده‌اند.
- کاهش ضخامت ابرهای سیروس: با نازک‌سازی ابرهای سیروس، حرارت بیشتری می‌تواند از جو خارج شود. این راه‌حل کمتر مورد حمایت دانشمندان قرار گرفته است.
در پایان، تصویر غم‌انگیزی از آیندهٔ ممکن به‌دست می‌آید: بشری که به‌جای تمرکز بر کاهش واقعی انتشار گازهای گلخانه‌ای، تصمیم می‌گیرد مستقیماً آسمان را دستکاری کند تا زمین را از گرمایش بیش از حد نجات دهد؛ قمار بزرگ با پیامدهایی که هنوز هیچ‌کس به‌درستی از آن آگاه نیست.
